Dao phay là gì? Phân loại dao phay, ưu điểm và ứng dụng của dao phay

Trong ngành cơ khí, CNC, dao phay đóng vai trò rất quan trọng, tưởng chừng chỉ là chi tiết nhỏ bé trên bàn máy, nhưng lại là nhân tố quyết định đến độ chính xác, năng suất và chất lượng của sản phẩm cơ khí. Khi mọi công việc cơ khí đòi hỏi sự chính xác đến từng milimet thì một mũi dao phay chất lượng sẽ quyết định về tính thẩm mỹ cũng như chi tiết của sản phẩm. Để hiểu rõ hơn về công cụ cắt này, hãy cùng thiết bị cơ khí Đức Phong tìm hiểu chi tiết qua bài viết dưới đây nhé.

Dao phay là gì?

Dao phay là một trong những dụng cụ cắt gọt kim loại phổ biến nhất trong ngành gia công cơ khí. Với thiết kế gồm nhiều lưỡi cắt hoạt động đồng thời, dao phay cho phép loại bỏ vật liệu khỏi phôi một cách hiệu quả, tạo ra bề mặt gia công mịn bóng và chính xác. Được sử dụng chủ yếu trên máy CNC, dao phay có khả năng gia công các chi tiết phức tạp và đáp ứng được các tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe nhất trong ngành.

Trong thực tiễn sản xuất, dao phay không đơn thuần là một dụng cụ – nó là linh hồn của quá trình cắt gọt. Khác với mũi khoan hay dao tiện vốn chỉ hoạt động theo một trục cố định, dao phay có thể di chuyển theo nhiều hướng, đảm nhiệm vai trò cắt ngang, cắt dọc, phay mặt, tạo rãnh, hoặc định hình biên dạng 3D phức tạp. Đây chính là công cụ không thể thiếu trong các xưởng cơ khí hiện đại, đặc biệt trong lĩnh vực gia công chính xác và sản xuất khuôn mẫu.

Cấu tạo của dao phay

• Đường kính dao phay: Đường kính của phần thân dao phay, ảnh hưởng đến khả năng cắt và kích thước phôi gia công.
• Số lưỡi cắt: Số lượng lưỡi cắt trên dao phay, ảnh hưởng đến tốc độ cắt, độ bóng bề mặt và khả năng thoát phoi.

Vật liệu làm dao phay:

• HSS: Thép gió, có độ cứng và độ bền cao, giá thành rẻ.
• Carbide: Hợp kim cứng, có độ cứng và chịu nhiệt cao hơn HSS, tuổi thọ lâu hơn, giá thành cao hơn.
• Ceramic: Gốm kỹ thuật, có độ cứng và chịu nhiệt rất cao, dùng để gia công các vật liệu cứng như thép tôi, siêu hợp kim.
• Lớp phủ: Các lớp phủ như TiN (Titanium Nitride), TiAlN (Titanium Aluminum Nitride), AlTiN (Aluminum Titanium Nitride),… giúp tăng độ cứng, chịu nhiệt và chống mài mòn cho dao phay.

Kiểu cán dao:

• Cán trụ: Cán dao có hình trụ, dùng để kẹp vào đầu kẹp dao của máy phay.
• Cán côn: Cán dao có hình côn, dùng để lắp vào ổ côn của máy phay.

Phân loại day phay phổ biến trên thị trường

Từng công việc và mục đích sử dụng khác nhau mà sẽ có từng loại dao phay phù hợp cho bạn lựa chọn. Trên thị trường hiện được phân loại thành một số loại dao phay như:

Dao phay ngón (End Mill)

Dao phay ngón là loại dao phay được sử dụng phổ biến nhất trong gia công cơ khí, chuyên dùng để phay rãnh, phay mặt phẳng, gia công biên dạng và thậm chí là cắt 3D trong lĩnh vực khuôn mẫu. Với thiết kế thon dài tương tự một chiếc bút chì sắc bén, dao phay ngón có khả năng gia công linh hoạt cả mặt bên lẫn mặt đầu, giúp đáp ứng hiệu quả nhiều yêu cầu gia công khác nhau.

Dao phay mặt (Face Mill):

Loại dao phay này thường có đường kính lớn, được thiết kế chuyên biệt để gia công mặt phẳng với tốc độ cắt cao và độ ổn định tốt. Nhờ bề mặt cắt rộng, dao giúp tăng hiệu suất bóc tách vật liệu, rút ngắn thời gian gia công và cải thiện độ phẳng bề mặt sau khi phay. Trong quá trình sử dụng, dao phay mặt thường cho chất lượng bề mặt đồng đều, giảm rung động và hạn chế vết dao, đáp ứng tốt các yêu cầu gia công tinh và bán tinh.

Với kết cấu chắc chắn và khả năng chịu tải cao, loại dao này phù hợp để gia công các vật liệu phổ biến như thép, gang và hợp kim trong môi trường sản xuất công nghiệp. Dao thường được sử dụng trên máy phay cỡ lớn hoặc trung tâm gia công CNC công suất cao, nơi yêu cầu tốc độ trục chính ổn định, độ cứng vững tốt và khả năng làm việc liên tục trong thời gian dài.

Dao phay trụ (Slab Mill)

Dao phay trụ, còn gọi là slab mill, được sử dụng chủ yếu để gia công các bề mặt rộng với hiệu suất cao. Loại dao này thường có đường kính và chiều dài lớn, cho phép loại bỏ nhanh một lượng lớn vật liệu trong giai đoạn gia công thô. Nhờ số răng cắt nhiều và khả năng chịu tải tốt, dao phay trụ giúp tăng tốc độ bóc tách vật liệu, giảm thời gian gia công và nâng cao năng suất sản xuất.

Dao phay trụ thường được ứng dụng trong gia công thép, gang và các vật liệu kim loại có độ cứng trung bình trên máy phay ngang hoặc trung tâm gia công CNC có độ cứng vững cao. Trong thực tế, dao phay trụ đóng vai trò quan trọng trong các công đoạn phay mặt thô, tạo bề mặt ban đầu trước khi chuyển sang các bước gia công tinh nhằm đạt độ chính xác và chất lượng bề mặt theo yêu cầu.

Dao phay đĩa (Side and Face Cutter):

Dao phay đĩa, còn gọi là side and face cutter, có hình dạng tương tự một bánh răng mỏng với các răng cắt bố trí ở cả mặt bên và mặt chu vi. Nhờ thiết kế này, dao phay đĩa đặc biệt phù hợp để phay rãnh sâu, phay rãnh then, rãnh chữ T hoặc cắt tách chi tiết với độ chính xác cao. Khả năng cắt đồng thời ở nhiều bề mặt giúp dao tạo rãnh thẳng, sắc nét và kiểm soát tốt chiều sâu gia công.

Trong gia công cơ khí, dao phay đĩa thường được sử dụng trên máy phay ngang hoặc trung tâm gia công CNC có độ cứng vững cao. Loại dao này phát huy hiệu quả khi gia công thép, gang và các vật liệu kim loại phổ biến, đặc biệt trong các công đoạn gia công thô và bán tinh, nơi yêu cầu loại bỏ vật liệu nhanh nhưng vẫn đảm bảo độ ổn định và chất lượng bề mặt.

Dao phay định hình (Form Mill):

Dao phay định hình, còn gọi là form mill, được thiết kế riêng theo biên dạng của chi tiết cần gia công. Hình dạng lưỡi cắt của dao được chế tạo tương ứng với hình học sản phẩm, giúp tạo ra biên dạng chính xác chỉ trong một hoặc vài lần chạy dao. Nhờ đó, dao phay định hình đặc biệt phù hợp để gia công các chi tiết có hình dạng phức tạp như bánh răng, cam, rãnh định hình hoặc các chi tiết kỹ thuật đặc thù.

Trong thực tế sản xuất, dao phay định hình thường được sử dụng khi yêu cầu độ lặp lại cao, độ chính xác ổn định và thời gian gia công ngắn. Loại dao này được ứng dụng phổ biến trong ngành chế tạo khuôn mẫu, sản xuất hàng loạt và gia công cơ khí chính xác, đặc biệt với các vật liệu như thép, gang và hợp kim, nơi việc tạo hình biên dạng phức tạp bằng các loại dao phay thông thường gặp nhiều hạn chế.

Dao phay cầu (Ball Nose End Mill)

Dao phay cầu, còn gọi là ball nose end mill, có thiết kế đầu dao dạng hình cầu, cho phép tiếp xúc mượt với bề mặt gia công. Nhờ đặc điểm này, dao phay cầu đặc biệt phù hợp để gia công bề mặt 3D, bề mặt cong và các biên dạng phức tạp trong lĩnh vực khuôn mẫu. Dao giúp tạo đường chạy dao liên tục, hạn chế vết dao và cải thiện chất lượng bề mặt sau gia công.

Trong thực tế, dao phay cầu thường được sử dụng cho các công đoạn gia công tinh và bán tinh, nơi yêu cầu độ chính xác cao và bề mặt hoàn thiện tốt. Loại dao này được ứng dụng rộng rãi trên trung tâm gia công CNC khi gia công khuôn ép nhựa, khuôn dập và các chi tiết có hình dạng không gian phức tạp, đặc biệt hiệu quả khi gia công thép, hợp kim và vật liệu có độ cứng trung bình đến cao.

Mỗi loại dao mang một cá tính riêng – có dao mạnh mẽ để bứt phá vật liệu cứng đầu, có dao tinh tế như nghệ nhân tỉ mỉ từng đường cắt, cũng có những loại đơn giản nhưng không thể thiếu trong thao tác hằng ngày.

Dao phay được làm từ chất liệu gì?

Là một loại dụng cụ cắt, chuyên để phay kim loại nên chất liệu của dao phay cũng phải là loại chất liệu đặc biệt. Mỗi loại vật liệu chế tạo dao phay mang trong mình những đặc điểm riêng biệt, phù hợp với các yêu cầu kỹ thuật và điều kiện làm việc khác nhau. Dưới đây là một vài vật liệu thông dụng:​

Thép gió (HSS – High Speed Steel): Là loại thép hợp kim chứa các nguyên tố như vonfram, molypden, crom và vanadi, giúp tăng độ cứng và khả năng chịu nhiệt. Dễ mài sắc lại, giá thành hợp lý, phù hợp với các ứng dụng gia công tốc độ trung bình. Thường được sử dụng để gia công các vật liệu như thép carbon thấp, nhôm và đồng.​

Hợp kim cứng (Carbide): Được tạo thành từ bột vonfram carbide kết hợp với cobalt, mang lại độ cứng và khả năng chịu nhiệt vượt trội. Khả năng cắt gọt ở tốc độ cao, tuổi thọ dao cao, duy trì độ sắc bén lâu dài. Thích hợp để gia công các vật liệu cứng như thép không gỉ, hợp kim titan và các vật liệu composite.

Để hiểu rõ hơn về chất liệu này, bạn có thể tham khảo thông tin về chất liệu Carbide, có thể hiểu đó là vật liệu cao cấp, độ bền và độ cứng cao được áp dụng để làm nên các công cụ cơ khí hay dụng cụ cắt như dao phay

Gốm (Ceramic): Chế tạo từ các hợp chất gốm như oxit nhôm hoặc nitrit silicon, có độ cứng cao và khả năng chịu nhiệt tốt. Khả năng cắt gọt ở tốc độ rất cao, đặc biệt hiệu quả trong gia công tinh. Thường được sử dụng để gia công các vật liệu cứng như gang xám, hợp kim chịu nhiệt và vật liệu composite.​

CBN (Cubic Boron Nitride): Là vật liệu siêu cứng chỉ sau kim cương, có khả năng chịu nhiệt và chống mài mòn cao. Hiệu suất cắt gọt cao, tuổi thọ dao dài, duy trì độ chính xác trong gia công. Phù hợp để gia công các vật liệu cứng như thép tôi, hợp kim cứng và vật liệu composite.​

Kim cương tổng hợp (PCD – Polycrystalline Diamond): Được tạo thành từ các hạt kim cương tổng hợp liên kết với nhau, có độ cứng và khả năng chống mài mòn cực kỳ cao. Tuổi thọ dao rất dài, khả năng cắt gọt chính xác và bề mặt gia công mịn. Thường được sử dụng để gia công các vật liệu phi kim như nhôm, đồng, nhựa và vật liệu composite.​

Việc lựa chọn chất liệu dao phay phù hợp không chỉ nâng cao hiệu suất gia công mà còn tối ưu hóa chi phí và chất lượng sản phẩm. Tùy thuộc vào loại vật liệu gia công và yêu cầu kỹ thuật cụ thể, bạn nên cân nhắc kỹ lưỡng để chọn loại dao phay có chất liệu phù hợp nhất.

Ứng dụng của dao phay đối với ngành công nghiệp, chế tạo cơ khí

Trong thế giới cơ khí chính xác, dao phay không chỉ là một công cụ cắt gọt đơn thuần để tạo ra những đường cắt đơn giản, mà bên cạnh đó, dao phay giúp cắt những chi tiết đến mức chính xác hoàn hảo, tinh tế và sắc nét. Khi ngành công nghiệp ngành càng phát triển thì vai trò và ứng dụng của dao phay càng phổ biến.

Tạo hình và hoàn thiện chi tiết: Dao phay giúp loại bỏ vật liệu thừa, tạo ra các hình dạng phức tạp và hoàn thiện bề mặt chi tiết với độ chính xác cao

Gia công các bề mặt cong: Đặc biệt, dao phay cầu được sử dụng để gia công các bề mặt cong phức tạp, như trong chế tạo khuôn mẫu và các chi tiết 3D 

Tạo rãnh và lỗ: Dao phay rãnh và dao phay đĩa được sử dụng để tạo các rãnh, khe hở hoặc các hình dạng đặc biệt trên bề mặt chi tiết cơ khí 

Gia công vật liệu cứng: Với sự phát triển của vật liệu dao phay, như hợp kim cứng và kim cương tổng hợp, dao phay có thể gia công các vật liệu cứng như thép tôi, hợp kim titan và vật liệu composite .​

Thiết bị cơ khí Đức Phong - chuyên cung cấp các loại dao phay chính hãng, chất lượng cao 

Hiện nay, trên thị trường có rất nhiều thương hiệu nổi tiếng trên thế giới về lĩnh vực sản xuất và cung cấp dao phay cao cấp, chất lượng mà có thể kể đến như: Kennametal, Sandvik, JJ Tools, ... Để lựa chọn được 1 thương hiệu dao phay uy tín, chất lượng cao cũng đòi hỏi nhiều kinh nghiệm và kiến thức.Thiết bị cơ khí Đức Phong chính là nhà cung cấp các thương hiệu nổi tiếng tại Việt Nam. Khi đến với chúng tôi, khách hàng sẽ nhận được những giá trị thực:

• Chất lượng sản phẩm chính hãng, cao cấp, vượt trội
• Giá thành cạnh tranh trên thị trường
• Hỗ trợ tận tình 24/24, hỗ trợ dự án, giải đáp thắc mắc về máy phay CNC, dao phay, hay các vấn đề liên quan đến kỹ thuật cơ khí
• Sản phẩm được bảo hành chính hãng

Lời kết

Dao phay không chỉ là một dụng cụ, mà còn là kết tinh của kỹ thuật, sáng tạo và niềm đam mê cơ khí. Dù là người mới bước chân vào ngành hay thợ lành nghề, ai cũng đều cần một bộ dao phay tốt để bắt đầu hành trình chinh phục vật liệu. Và nếu bạn đang tìm kiếm những sản phẩm dao phay chất lượng, chính hãng và được tư vấn tận tâm – Thiết Bị Cơ Khí Đức Phong chính là nơi bạn có thể đặt trọn niềm tin.